<!-- wp:paragraph -->
<p> <strong>Xaya şişlərinin rast gəlinmə tezliyi nə qədərdir?<em><br> </em></strong>Xaya şişləri az rast gəlinməsinə baxmayaraq, 15-35 yaşlı Ģəxslər arasında ən çox rast  gəlinən şişlərə aid edilir. Kişilərdə ümumi şişlərin 1-1.5%-ni təşkil edir  </p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:paragraph -->
<p><strong>Xaya şişlərinin əmələ gəlməsində kriptorxizmin rolu varmı?</strong></p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:paragraph -->
<p>&nbsp;Sağ xaya şişlərinin rast gəlinmə tezliyi sağtərəfli kriptorxizmin daha çox rast gəlinməsi  ilə əlaqədar olaraq sol xayaya nisbətən daha yüksəkdir. Birincili xaya şişlərinin təqribən  2%-i iki tərəflidir və bu şişlərin 50%-i birtərəfli və ya ikitərəfli kriptorxizmi olan şəxslərdə  rast gəlinir.&nbsp;&nbsp; Ikitərəfli&nbsp; olaraq ən çox rastlanan seminomadır.</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:paragraph -->
<p><strong>Xaya şişləri hansı yaşlarda daha çox rast gəlinir?</strong></p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:paragraph -->
<p>&nbsp; Xaya şişləri 1-10, 20-40 yaş dövrlərində və 60 yaşdan sonra daha çox rast gəlinir.  Histoloji cəhətdən müxtəlif xaya şişlərinin yaş dövrləri üzrə rast gəlinmə tezliyi də  müxtəlifdir.&nbsp; Seminoma 35-39 yaşlı şəxslərdə ən çox rast gəlinən şişdir.&nbsp;&nbsp; Embrional  karsinoma əsasən 25-35 yaşlarda, teratoma və xoriokarsinoma isə 20-30 yaşlarda təsadüf  edilir. Sarılıq kisəsi şişləri isə daha çox uşaq yaşlarında rastlanır.</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:image {"id":1293,"sizeSlug":"large"} -->
<figure class="wp-block-image size-large"><img src="https://sidikkanali.az/wp-content/uploads/2022/03/image-8.png" alt="" class="wp-image-1293"/></figure>
<!-- /wp:image -->

<!-- wp:paragraph -->
<p>Şəkil: Xaya xərçəngi</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:paragraph -->
<p> &nbsp;<strong>Xaya şişlərini digər şişlərdən fərqləndirən xüsusiyyətlər nələrdir?</strong></p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:paragraph -->
<p>Xaya şişləri aşağıdakı xüsusiyyətlərinə görə digər şişlərdən fərqlənməklə böyük maraq  doğurur:<br> § Xaya şişləri müalicəyə yaxşı tabe olan solid şişlərə aid edilir.  Həm şüa terapiyasına, həm də kimyəvi  preparatlarla müalicəyə çox yaxşı tabe olur;<br> § Xaya şişləri çox hallarda diaqnostik baxımdan böyük əhəmiyyət kəsb edən şiş  markerlərinin - xorionik qonadotropin (XQ) və alfa fetoproteinin (AFP) qanda miqdarının artması ilə gedir.</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:list -->
<ul><li><strong>&nbsp;Xaya xərçənginin yaranmasında rol oynayan risk faktorları hansılardır</strong>?</li><li>Kriptorxizm &nbsp;;</li><li>Klinfelter sindromu;</li><li>Birinci dərəcəli qohumlarda testikulyar xərçəng olması;</li><li>Əks tərəfdə xaya xərçəngi;</li><li>Testikulyar intraepiteliyal neoplaziya;</li><li>Sonsuzluq.</li></ul>
<!-- /wp:list -->

<!-- wp:paragraph -->
<p><strong>Ən şox rast gəlinən xaya şişləri hansılardır?</strong></p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:paragraph -->
<p>Ən çox rast gəlinən xaya şişləri
aşağıdakılardır:</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:list -->
<ul><li>Seminoma </li><li>Embryonal karsinoma</li><li>Xoriokarsinoma</li><li>Sarılıq kisəsi
karsinoması</li><li>Teratoma</li></ul>
<!-- /wp:list -->

<!-- wp:paragraph -->
<p>&nbsp;<strong>Xaya şişlərinin simptomları və əlamətləri nələrdir?<br> </strong>Xaya şişi ilə olan xəstələrə, 50% hallarda xəstəliyin metastatik mərhələsində diaqnoz  qoyulur. Diaqnozun gec qoyulmasının səbəbi xəstələrin xəstəliyi gec aşkar etməsi, həkimə  gec müraciət etməsi və qeyri-ixtisas həkimləri tərəfindən orxoepidedimit və ya xaya  travması diaqnozu ilə müalicə olunmasıdır. Bu səbəblər içərisində həkimlər tərəfindən<br> xəstəliyə gec diaqnoz qoyulması əsas yer tutur.</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:paragraph -->
<p> Xəstələr, əksər hallarda xayada düyün və  ya şişkinliklə müraciət edirlər. Xayada təsadüfən aşkar edilən səthi nahamar, bərk bir  şişkinliyin əllənməsi çox hallarda ilk əlamət olaraq ortaya çıxar. 30-40% hallarda isə xəstələr qarnın aşağı nahiyəsində, xayalıqda və anal nahiyədə küt  ağrılardan şikayət edirlər, 10% hallarda isə xaya nahiyəsində kəskin ağrı ilə həkimə  müraciət edirlər.</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:paragraph -->
<p> Xəstələrin 10%-i isə metastazlara məxsus əlamətlərlə - boyunda həcmli  törəmə (körpücüküstü limfa düyünlərinin böyüməsi), təngnəfəslik və öskürək (ağciyər  metastazları), ürəkbulanma, qusma (retroduodenal metastazlar), sümük ağrıları (sümük  metastazları)&nbsp; müraciət edirlər. Retroperitoneal limfatik metastazların böyüyərək qalça-bel  əzələsi və sinir kötüklərinə invaziyası nəticəsində xəstələrdə bel ağrıları çox rastlanan<br> əlamətlərdən biridir.</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:paragraph -->
<p><strong>Xaya şişləri hansı xəstəliklərin əlamətləri ilə oxşar əlamətlərə malikdir?<br> </strong></p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:paragraph -->
<p>Xaya şişləri aşağıdakı xəstəliklərdən
diferensiasiya edilməlidir:<br>
§ Xaya travmaları;<br>
§ Xayalıq travmaları;<br>
§ Xaya burulması;<br>
§ Qeyri-spesifik orxoepidedimit;<br>
§ Vərəm mənĢəli orxoepidedimit;<br>
§ Hidrosele.</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:paragraph -->
<p><strong>Xaya şişlərinin diaqnostikası necə aparılır?</strong></p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:paragraph -->
<p><strong>Xaya şişlərinin ilkin müayinəsi baxış və xayalıq orqanlarının əllə müayinəsi ilə aparılır. <em><br> </em></strong><br> &nbsp; Palpasiya zamanı aşkar edilən istənilən bərk konkistensiyalı törəmə, şiş kimi qiymətləndirilməli və şiş istisna edilməsi üçün digər müayinə üsulları (ultrasəs müayinəsi) tətbiq edilməlidir.  &nbsp;Xaya şişləri əsasən oval şəkilli olub ağlı qişa daxilində məhdudlaşırlar. 10-15% hallarda  isə xaya artımına və toxum ciyəsinə yayılma mümkündür. </p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:image {"id":1294,"sizeSlug":"large"} -->
<figure class="wp-block-image size-large"><img src="https://sidikkanali.az/wp-content/uploads/2022/03/image-9.png" alt="" class="wp-image-1294"/></figure>
<!-- /wp:image -->

<!-- wp:paragraph -->
<p>Şəkil: Xaya xərçənginin ultrasəs müayinəsində görünüşü</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:paragraph -->
<p>Xaya&nbsp; şişlərində əsas diaqnostik müayinə ultrasəs
müayinə üsuludur. Xaya şişlərinin diaqnostikasında USM -nin həssaslığı
100%-dir.</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:paragraph -->
<p>Şişin aşkar edilməsindən sonra xaya şişinin mərhələsinin təyin edilməsi üçün  abdominopelvik komputer tomoqrafiya və ağciyər rentgenoqrafiyası həyata keçirilir. Bundan başqa xaya şişi şübhə olunan xəstələrdə mütləq şiş markerləri yoxlanmalıdır. </p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:paragraph -->
<p><strong>Xaya şişlərinin müalicəsi hansı üsullarla aparılır?</strong></p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:paragraph -->
<p>Xaya şişlərinin müalicəsi
şişin histoloji tipindən və mərhələsindən asılı olaraq müxtəlifdir.</p>
<!-- /wp:paragraph -->

<!-- wp:paragraph -->
<p>Əsas müalicə üsulu xayanın
şişlə və toxum ciyəsi ilə birlikdə xaric edilməsidir. Materialın müayinə
olunmasından sonra nəticədən asılı&nbsp;
olaraq ximioterapiya və şüa müalicəsi tətbiq edilir</p>
<!-- /wp:paragraph -->